Interne onderzoeken en de Belgische wet op de private opsporing

De Belgische wet op de private opsporing trad in werking op 16 december 2024. 

Het is nog maar te weinig geweten dat ze ook toepassing is op interne onderzoeken binnen ondernemingen. Denk maar aan een onderzoek over fraude of diefstal begaan door een werknemer.

Nog minder geweten is dat tegen 16 december 2026 elke onderneming over een intern reglement inzake private opsporing moet beschikken. 

Daarnaast legt de wet een reeks verplichtingen op aan werkgevers, met betrekking tot noodzakelijke vergunningen, de wijze waarop een onderzoek gevoerd moet worden en wie een onderzoek mag voeren.

Belangrijk is dat een niet-conform intern onderzoek een directe impact kan hebben op de geldigheid van genomen maatregelen, in het bijzonder een ontslag.

Tijdens deze opleiding wordt de inhoud van de wet en de impact op HR-processen besproken. Ook geven de sprekers u de nodige handvaten om uw interne onderzoeken op een wettige wijze te voeren, zodat elke latere discussie over de regelmatigheid ervan wordt vermeden.

Programma: 

Een wet die nu volledig in de praktijk speelt

• Inwerkingtreding en eerste lessen uit de praktijk
• Een hervorming met directe impact op ondernemingen
• Van informele aanpak naar een juridisch gestructureerd kader

Wanneer valt een intern onderzoek onder de wet

• Definitie van “private opsporing”
• Toepassingscriteria in de praktijk
• Types onderzoeken die geviseerd worden:
  o interne fraude
  o ongepast gedrag
  o disciplinaire onderzoeken

Interne onderzoeken: een grote impact voor HR

• Einde van informele praktijken
• Nood aan een gestructureerde aanpak
• Impact op de uitvoering van onderzoeken, het beheer van gevoelige dossiers en HR-besluitvorming

Concrete verplichtingen voor de werkgever

• Regels rond onderzoeksmethoden
• Kader voor het verzamelen van informatie
• Rol van de betrokken actoren: HR, management, ondersteunende diensten
• Nood aan formalisering: interne policies en procedures

Persoonsgegevens en rechten van werknemers

• Samenloop met de GDPR
• Rechten van de werknemer in het kader van een onderzoek
• Transparantieverplichtingen

De kernuitdaging: geldigheid van HR-beslissingen

Een niet-conform onderzoek kan een beslissing ondermijnen

• Bewijs kan worden betwist of uitgesloten
• Ontslag kan worden aangevochten
• Verhoogd risico op geschillen
• Focus op ontslag om dringende reden gebaseerd op een intern onderzoek

Lessen na meer dan een jaar toepassing

• Moeilijkheden in de praktijk
• Risicovolle praktijken:
  o gebrek aan formeel kader
  o informele onderzoeken
  o disproportionele methodes

Hoe uw interne onderzoeken juridisch veiligstellen

• Risicosituaties identificeren
• Een conform intern kader uitwerken
• Duidelijke governance bepalen
• HR en management opleiden

Doel: juridisch robuuste HR-beslissingen nemen

Vragen en praktische cases

Onder leiding van:
Emmanuel Wauters, Advocaat Clarity Legal BV